In het hoger onderwijs groeit de erkenning dat studenten (als toekomstig professionals) niet alleen leren vanuit theorie en praktijk, maar ook vanuit hun persoonlijke ervaringen. Ook binnen (en buiten) de GGZ wordt ervaringskennis en -deskundigheid steeds meer ingezet. Ervaringskennis wordt in het sectorplan Hoger Sociaal en Geesteswetenschappelijk Onderwijs (HSS) gepositioneerd als derde volwaardige kennisbron naast professionele en praktijkkennis. Toch blijft de structurele inbedding hiervan in curricula voor GGZ professionals, waaronder HBO en WO psychologie, vaak fragmentarisch en impliciet. In de praktijk moeten professionals daardoor vaak na hun opleiding zelf voor het eerst op zoek naar de betekenis en positie van hun eigen ervaringskennis.
Deze workshop is gebaseerd op een lopende projectaanvraag waarin onderzocht wordt hoe ervaringskennis vanaf de basis van de opleidingen Psychologie, Toegepaste Psychologie en Social Work betekenisvol kan worden geïntegreerd. Doel hiervan is het versterken van studentenwelzijn én professionele identiteit. We verkennen hoe het bewust en zorgvuldig verkennen en werken met ervaringskennis kan bijdragen aan meer erkenning, veiligheid, veerkracht en verbondenheid. Ook onderzoeken we of/hoe dit ten goede kan komen van de professionele identiteit.
Tijdens de workshop maken deelnemers kennis met de uitgangspunten van het project en de bijbehorende werkhypothese: dat het doorwerken en integreren van ervaringskennis in een professioneel kader bijdraagt aan het emotioneel, sociaal en professioneel welzijn en de positionering van de beroepspraktijk versterkt.
De workshop heeft een interactief karakter en bestaat uit drie onderdelen:
- Korte inleiding over ervaringskennis als kennisbron, de relatie met studentenwelzijn en de resultaten uit eerste inventarisaties binnen de opleiding Psychologie.
- Ervaringsgerichte oefening waarin deelnemers reflecteren op hun eigen verhouding tot ervaringskennis en de spanningsvelden tussen persoonlijk en professioneel.
- Take home message: wat kan jij doen om ervaringskennis te integreren in je werk?
Leerdoel
Na afloop van de workshop hebben deelnemers inzicht in de rol van ervaringskennis als derde kennisbron en de betekenis ervan voor welzijn en professionele identiteitsontwikkeling van professionals. Zij kunnen benoemen hoe ervaringskennis op een zorgvuldige en verantwoorde manier geïntegreerd kan worden in praktijk, onderwijs en werkbegeleiding. Daarnaast beschikken zij over praktische handvatten en voorbeeldwerkvormen om binnen hun eigen context bij te dragen aan een leeromgeving waarin kwetsbaarheid, reflectie en professionele groei met elkaar verbonden zijn. Deelnemers gaan naar huis met concrete inzichten, werkvormen en taal om ervaringskennis bespreekbaar te maken en professioneel te positioneren binnen hun eigen praktijk of organisatie.
Aanbevolen literatuur
- Boomsma-van Holten, M., Weerman, A., Karbouniaris, S., Van Os, J. (2023). The use of experiential knowledge in the role of a psychiatrist. Frontiers in psychiatry, 14, 1163804.
- British Psychological Society (2020). Statement on clinical psychologists with lived experience of mental health difficulties. BPS.
- Freisen A. G. (2022)6. Changeover-How my lived experience changed my life, my work as a psychiatrist, and how it resulted in the establishment of a support group for prosumers in Germany.Psychological services,19(1), 55–57. https://doi.org/10.1037/ser0000487
- Karbouniaris, S. (2023). Let’s tango! integrating professionals’lived experience in the transformationof mental health services (Doctoral dissertation, Leiden University).
- Karbouniaris, S., Boomsma-van Holten, M., Oostindiër, A., Raats, P., Prins-Aardema, C.C., Weerman, A., Wilken, J.P. and Abma, T.A. (2022), “Explorations on the use of lived experiences by psychiatrists: facilitators and barriers”, Mental Health and Social Inclusion, https://doi.org/10.1108/MHSI-07-2022-0049
- Martin A. Ill-Informed, Uplifted, and Unaware: A Psychiatrist Lives With a Condition Under His Purview. Cureus. 2022 Jan 7;14(1):e21007. doi: 10.7759/cureus.21007. PMID: 35154979; PMCID: PMC8818264.
- Royal Australian and New Zealand College of Psychiatrists (2016), “The contribution to practice made by psychiatrists who have a personal experience of mental illness”, www.ranzcp.org/newspolicy/policy-and-advocacy/position-statements/psychiatrists-with-lived-experience-mental-illness
- Vink van der Steeg, A. (unpublished). Ervaringsdeskundigheid onder psychologen. Onderzoek Gios opleiding.
- Zerubavel, N. & Wright, M.O.D. (2012). The dilemma of the wounded healer. Psychotherapy, 49(4), pp. 482–491.
Over de sprekers
Dr. Laura Steenbergen werkt als Universitair Docent Klinische Psychologie bij de Universiteit Leiden, waar ze onderzoek doet naar de positie van ervaringskennis binnen psychologisch onderwijs en onderzoek. Naast haar onderzoek verzorgt Laura onderwijs en begeleiding aan universitaire bachelor- en masterstudenten (Klinische) Psychologie, en (tot 2024) de postmaster opleiding tot Klinisch Psycholoog (RINO).
Dr. Simona Karbouniaris is Lector GGZ bij Hogeschool Leiden en Rivierduinen met specialisatie in ervaringskennis, traumasensitiviteit en cliëntgericht werken. Zij initieert praktijkgericht onderzoek naar de inzet van ervaringskennis in het Hoger Onderwijs o.a. bij de opleidingen Toegepaste Psychologie en Social Work. Simona verbindt academische kennis, praktijkervaring en ervaringskennis in haar werk.
Kernwoorden
Ervaringsdeskundigheid; wounded healer; zelfzorg; onderwijs; Zorgprofessional met ervaringskennis